Hoe verlangen innerlijke rust kan verstoren
Wanneer deelnemers zich opgeven voor een training, vraag ik altijd naar hun motivatie. De meest gehoorde antwoorden zijn: ‘Ik wil meer rust vinden’ of ‘ik zou graag meer rust in mijn hoofd willen’. ‘Rust’ lijkt dus het sleutelwoord te zijn om deel te nemen aan een mindfulness- of meditatie training. Maar wat betekent het soms wat moeilijk te vatten begrip ‘innerlijke rust’? Misschien krijg je spontaan jeuk bij het horen van de term, maar het staat wellicht minder ver van je af dan je denkt. Eigenlijk zijn we er allemaal, in mindere of meerdere mate, bewust of onbewust, naar op zoek.
Innerlijke rust is het beste te begrijpen vanuit het tegenovergestelde; innerlijke onrust. Wie kent het niet? ‘Als ik maar die leuke baan krijg’, ‘als ik die paar schoenen maar kan kopen’, ‘als ik maar leuk gevonden wordt’, ‘als ik maar een groter huis heb’, 'als ik zaterdag maar naar dat feestje kan’ of ‘als ik maar een leuke(re) partner heb’. Innerlijke onrust heeft altijd te maken met verlangen naar een prettige zintuiglijke ervaring of gemoedstoestand. Het heeft een tendens van ‘Als ik maar …., dan wordt het beter en ben ik blij of gelukkig.’ Er is helemaal niets mis met genieten van aangename ervaringen. Het is prettig om ze te hebben en we hoeven het zeker niet uit ons leven te bannen. Maar wanneer je dat lekkere bord eten op hebt, die schoenen in de kast hebt staan en in het grotere huis woont, is de innerlijke onrust dan voorgoed verdwenen? Bij die leuke baan krijg je die vervelende manager, de schoenen slijten en die leukere partner helaas ook. Kortom: ook al hebben we alles waar we naar verlangen, een volgend moment willen we meer of iets anders. Het is een hele sterke gewoonte die zichzelf in stand houdt en waardoor de eindeloze zoektocht naar innerlijke rust gewoon weer verder gaat.
Misschien kunnen we het onszelf ook niet helemaal verwijten, want het wordt ons ook niet erg gemakkelijk gemaakt. Talloze prikkels zoals reclames, internet en social media weten ons steeds opnieuw te verleiden met beter, meer, sneller, leuker en mooier, waardoor we nooit lang tevreden zijn. Daarmee houden we onszelf toch wel een beetje voor de gek, want echt verzadigd raken we niet. Althans, niet voor lang. Ik denk dat we daarom uiteindelijk niet zozeer op zoek zijn naar prettige ervaringen veroorzaakt door extern zintuiglijk genot, maar naar een duurzamere vorm van innerlijke rust, die minder afhankelijk is van externe factoren.
Omdat je door verlangen naar meer of iets anders gericht bent op de toekomst, wordt de aandacht vernauwt en haalt het je weg uit dit moment, van hoe het in werkelijkheid is. ‘Als ik maar …, dan ….‘. Innerlijke rust kun je daarom alleen langdurig vinden wanneer je de trein van ongenoegen af en toe weet te stoppen en stil kunt staan bij dit moment. Vervolgens kun je bij jezelf nagaan: ‘Waar heb ik nu echt behoefte aan? Is dat iets wat mijn gevoel van onrust even sust of draagt het bij aan een duurzamer gevoel van innerlijke rust?’
Het zal soms moeilijk zijn om hier direct antwoord op te geven, maar ergens weet je het vaak wel. Je ziet dat de zucht van verlangen aan je trekt, maar je hoeft er niet direct in mee te gaan. Er ontstaat ruimte om bewust te kiezen in plaats van automatisch in vluchtige wensen mee te gaan. Wanneer je dit vaker doet, zal je merken dat je er steeds vaardiger in wordt. Het is belangrijk om je te beseffen dat onze ervaringen nu eenmaal van moment tot moment veranderen en dat ook verlangen weer plaats maakt voor iets anders. Wanneer je met meer helderheid kunt zien hoe externe factoren je beïnvloeden, dan kun je je misschien ook meer openen en tevreden zijn met hoe het nu, op dit moment, is.
En dat scheelt je uiteindelijk een heleboel onrust, energie én geld.